Overbescherming doet vaak meer kwaad dan goed, stuur je kind op boevenpad!
Een tijdje geleden stond onderstaand stukje in de Volkskrant, geschreven door Marleen Schuuring, kinderfysiotherapeut in een kinderziekenhuis en klinisch gezondheidswetenschapper in opleiding.
De schoolvakanties zijn begonnen: tijd om buiten te spelen. Maar kunnen kinderen nog vrij de hort op? Met gecertificeerde klimtoestellen, smartwatches en continu toezicht, groeien ze overbeschermd op. Hoog tijd dat deze risicomijdende cultuur verdwijnt.
In 1955 hangen jongetjes over een brug in Enkhuizen. Bron ANP / Maria Austria Instituut
Mijn moeder memoreert graag aan hoe ze in de jaren zestig met haar zeven jongere broertjes en zusjes in bomen klom en over slootjes sprong. Ik weet zelf nog goed hoe ik onbespied door de wijk zwierf van het bosje, via het grasveld, naar een pleintje verderop. En de generatie van mijn dochter van 9 jaar? Die mag onder toezicht naar het rubberentegelparadijs om de hoek of wordt met een smartwatch naar een klasgenootje een straat verderop gevolgd.
De afgelopen decennia is risicovol spel in rap tempo uit het straatbeeld verdwenen. De definitie van risicovol spelen is geformuleerd als een spannende, uitdagende en avontuurlijke vorm van spelen, waarbij er een kans bestaat op fysiek letsel.
Onderzoekers onderscheiden zes vormen van risicovol spel; op hoogte spelen, spelen met snelheid, ruig spel, spelen met gereedschappen, spelen in de buurt van water en vuur en uit het zicht spelen. De huidige generatie kinderen komt steeds minder met deze vormen van spel in aanraking. De reden: een risicomijdende opvoedcultuur.
Belletje lellen
En dat terwijl uit onderzoek blijkt dat het ervaren van risicovolle situaties tijdens het spelen de kinderen competenties oplevert voor de rest van hun leven. Zo leren ze risico’s inschatten en ontwikkelen ze cognitieve vaardigheden om de juiste afwegingen te maken wanneer een risicovolle situatie zich opnieuw voordoet.
Kinderen leren grenzen te verleggen en angsten te overwinnen. Achterna gezeten worden door een boze buurman na het belletje lellen of spelen op een bouwplaats waar je eigenlijk niet mag komen zorgt voor weerbaarheid, veerkracht en zelfvertrouwen. En het is goed voor de sociale binding, want je beste vriendje was erbij.
Risicovol spelen levert niet alleen psychosociale voordelen op. Het draagt ook bij aan de fysieke gezondheid.
Kinderen die vrij en risicovol spelen, kampen minder vaak met overgewicht. Ook draagt het bomen klimmen, slootje springen en balanceren op het dak van het schuurtje bij aan de motorische ontwikkeling, spierkracht en balansvaardigheden van kinderen.
Geschaafde knie
Nu zou je kunnen verwachten dat de huisartsenposten en ziekenhuizen overstromen als kinderen weer met zagen gaan spelen en van muurtjes af gaan springen. Ironisch genoeg leidt ouderlijke overbescherming echter juist tot meer kans op letsel dan risicovol spel, omdat kinderen niet meer zelf leren om risico’s in te schatten.
Natuurlijk zijn kinderen kwetsbaar. Ouders laten hun kind liever geen buil vallen.
Het is begrijpelijk dat sommige ouders het loslaten van kinderen in risicovol spel moeilijk vinden en daaraan moeten wennen. Hierin vertrouwen krijgen is een geleidelijk proces, waar een blauwe plek en een geschaafde knie bij hoort. Maar kinderen stap voor stap laten groeien in risicovol spel versterkt juist het wederzijdse vertrouwen tussen ouder en kind.
Het leven zit vol risico’s. Kinderen moeten daarmee kunnen leren omgaan op hun eigen niveau, zonder de overbeschermende houding vanuit de samenleving. Hier ligt een cruciale rol voor ouders, opvoeders en professionals. Zij bepalen of kinderen de ruimte krijgen om risico’s te nemen. Dus ouders, opvoeders en professionals; laat de smartwatch in de la en heb vertrouwen in je kind. Stuur ze de straat op, het bos in, de sloot over. Laat ze buiten spelen, vrij spelen, risicovol spelen. Stuur je kind op boevenpad!